آغاز سال نو مانند تمام تاريخ قديمي و كهن ايران زمين فرصتي است تا بار

ديگر  با مرور سنت‌هاي زيباي مازني طراوت و نشاط  دوباره در خانه‌هاي

هميشه  سبز مازندران جريان يابد.

مارمه، نوروز خواني و شيريني پزان تنها بخشي از سنت‌ها و آيين‌هاي

مازني  است كه در روزهاي پاياني سال و آغازين  روزهاي سال نو در

مازندران اجرا  مي‌شده و هنوز نيز بخشي از اين سنت‌ها توسط

معتقدان به آيين‌هاي  باستاني اجرا  مي‌شود.  

   مارمه بركت را در سال نو به خانه‌ها

 

مي‌آورد

براساس اين رسم، فردي از فامیل یا همسایه  كه قدمش خوش يمن و

پربركت است كه معمولا كودكي خردسال و يا فردي كهنسال است،

قرآني را كه قبل  از آغاز سال نو (ماه سر) در بيرون از خانه قرار داده

 شده است آن را به همراه  گل  سبزه و آب و آینه به نشانه ميمنت،

 بركت و خوشبختي به داخل خانه مي‌آورد.

مارمه به معناي آغاز سال نو است كه روز نخست سال نو اجرا مي‌شود.

ورود اين فرد به خانه با استقبال و شادی ساکنان خانه همراه است.

در نزد برخی ورود مارمه به خانه، با ذکر و صلوات و خواندن  دعا همراه

است.

 صاحب‌خانه در اين روز مي‌خواهد  مارمه کننده مورد نظر او اولين كسي

باشد  كه وارد خانه  مي‌شود و تا آمدن او دوست ندارد كسي وارد خانه

بشود و  مارمه  رابشكند.  اگر خانه اي مارمه شده نيست كسي حق

ورود به آن خانه را ندارد  تا اين كه شخص مورد نظر مارمه كند . بعد از

 ورود اين   شخص كه معمولاً از اهل   خانه و يا دوستان و بستگان مي

باشد ، اهل  خانه به استقبال او شتافته و او  را در بغل گرفته و

مي بوسند و به او  عيدي مي دهند . 

  در گذشته، پدربزرگ ها و مادربزرگ ها به اندازه ای به این سنت پایبند

بودند که   برای آگاهی مهمانان از مارمه، چوبی را به صورت اریب بر 

چارچوب درخانه می  گذاشتند تا به مهمانان اطلاع دهند که منتظر

فردی خوش قدم هستند. ولی   اگر آن فرد  از اهالی همان خانه بود،

دقایقی قبل از تحویل سال، با گل، سبزه   و قرآن مجید و در حالیکه

 او و سایر افراد خانواده لباس نو پوشیده اند از خانه   خارج می شود

و بعد از تحویل سال نو،قدم به داخل خانه می گذارد. با سلام و

 صلوات و تبریک گفتن سال نو، وارد تک تک اتاق های خانه می شود.

سپس   گل و قرآن سبزه را روی سفره می گذارد و عیدی خود را از

بزرگ خانواده  می گیرد و همگی با خوردن شیرینی ، دعا می کنند

که سال خوب و  پربرکتی را درپیش داشته باشند.

اگر مارمه کننده برای چند خانوار انتخاب گردد،خانواده ها صبر می کنند

 تا مارمه کننده  به نوبت همه ی خانه ها را مارمه کند. 

مارمه یکی از زیبا ترین رسمهای بجا مانده از دوران باستان میباشد

که متاسفانه در نزد بسیاری از اقوام دیگر ایرانی منسوخ شده است

ولی خوشبختانه در بین مردم طبرستان همچنان پا برجاست.

 این رسم در دوران ساسانیان در اولین روز فروردین با ورود موبد موبدان

(بعنوان خوش قدم )   به حضور شاه انجام می شد.»(ذبیحی صص70،71 )

          آب وآیینه نشانه پاکی، صداقت ، پاک کنندگی و روشنایی است

 وماهی روزی، خیر و برکت ،سبزه نشانه ی رویش و سرسبزی و نو

شدگی  طبیعت و   جهان و زندگی می باشد.

 در این آیین آب نماد پاکی وپاک کنندگی و روشنی ،توسط فرد خوش قدم

 ،بلافاصله بعد از تحویل سال بر درگاه منزل یا بر روی افراد ریخته می شود.

ابوریحان در آثارالباقیه در این مورد می نویسد:"این روز به "هروذا" که

فرشته ی  آب است تعلق دارد.وبه همین خاطر در این روز سپیده دم

 از خواب بر می خیزند  و در آب حوض یا قنات خود را می شستند.

 همچنين در آغاز سال نو، برگ سبزي نيز بر سردر خانه‌ها نصب مي‌كنند كه

به نشانه سرسبزي، اين برگ تا پايان تعطيلات نوروز به عنوان شگون و

طراوت  باید بر جاي خود باقي  بماند. 

نوروزخواني    ترانه بهاري مردم مازندران است

نوروزخواني ترانه عاشقانه، عارفانه و مدح گونه نوروز خوان است، نوروزخوان

بهارى پر از عشق و اميد و بركت را به مردم نويد مي‌دهد.

قدمت اين آيين مازندراني به پيش از اسلام باز مي‌گردد و پس از اسلام نيز

 ايرانيان ابياتي در مدح و ستايش پيامبر(ص) و ائمه اطهار به آن افزودند.

 
نوروزخوانان در مازندران طليعه سال نو را به مردم بشارت مي‌دهند.

 
دو هفته پيش از فرارسيدن سال نو، نوروزخوان با لباس محلي و به همراه

 يكي از دستيارانش به در خانه‌هاي مردم مي‌رود و پس از خواندن اشعاري

 از قدرت حق تعالي در زمينه خلقت بشر از حضرت آدم تا حضرت خاتم (ص)

 و ائمه اطهار (ع) براي ساكنان آن منزل، آرزوي سلامت، تندرستي و برآورده

 شدن خواسته‌هايشان را مي‌كند.

                                      

نوروزخوانان با دريافت انعام يا تبرك به خانه ديگران مي‌روند تا بشارت طليعه

سال نو را به مردم اعلام كنند.

دختران و پسران دم بخت مازندراني معتقدند اگر نوروزخوانان در خانه آنها را

بزند، به زودى راهى خانه بخت مي‌شوند.

 
دسته‌هاى نوروزخوان به در خانه مردم مراجعه و شروع به آوازخوانى مي‌كنند،

 تا صاحب خانه هديه‌اى به آنها بدهند، هدايا معمولا پول نقد، برنج، تخم مرغ،

 گندم و آرد است و ميزان آن به كرم الطاف صاحب خانه بستگى دارد.

 نوروز خوانان چند نفر هستند كه يك نفر اشعار را مي خواند، يك نفر

ساز مي زند،نفر ديگر كه به آن كوله كش( باركش ) مي گويند به در

 خانه هاي مردم مي رود و مي خواند:

بادبهارون بيمو / نوروز سلطون بيمو/ مژده دهيد به دوستان / گل به گلستون بیمو/

 بهار بیمو بهار بیمو خوش بیمو  ديگر ..........صاحب خانه نيز با دادن پول،

 شيريني ، گردو، تخم مرغ و نخود، و كشمش از آنان پذيرايي مي كند.

رسم حاجی فیروز در واقع برگرفته از آیین  نوروز خوانی باستان میباشد.

--------------------------------------------------------------- 

 شیرینی پزون

از ديگر سنت‌هايي كه در مازندران پيش از آغاز سال نو انجام مي‌شود پختن

 شيريني‌هاي خانگي توسط زنان يك محله يا يك كوچه است.

 
زنان چند خانه و همسايه در يكي از خانه‌ها دور هم جمع مي‌شوند و

شيريني‌هاي سنتي مازندران را با كمك يكديگر طبخ مي كنند.

اغوزكنا يا همان نان گردويي، دختردونه، آب دندون، قطاب، شيريني نخودي

 و حلواي نخودي از شيريني‌هاي محلي و مرسومي است كه اين زنان براي

 سفره عيد خود تدارك مي‌بينند.

 
بخشي از اين شيريني را مادرشوهر به همراه هدايا و عيدي به خانه عروس

 مي‌فرستد.

خانه تكاني، خريد سال نو، پوشيدن لباس‌هاي جديد و ديد و بازديد نيز رسوم

 همه جايي ايران زمين است كه در مازندران نيز به همراه ساير مناطق كشور

 قبل و هنگام سال نو عملي مي‌شود.

 
در هر كدام از اين آيين‌ها و رسوم نام يا نشان و آرزويي از بركت، نيك بختي،

 تندرستي و سلامتي براي اهل خانه و خويشان و نزديكان است.